Klawisze Dostępu

Klawisze Dostępności

Zamiast klawisza Alt możesz użyć H

Księga Identyfikacji Wizualnej
Facebook

Słońsk

Pojoannicki kościół parafialny

Pojoannicki kościół parafialnyZakon joannitów założony został ok. 1130 roku jako zakon krzyżowy, wywodzący się z bractwa przy szpitalu św. Jana Chrzciciela w Jerozolimie. Jego początki sięgają 1070 roku. Celem działalności była walka z niewiernymi i opieka na pielgrzymami. W 1530 roku osiedli na Malcie. Posiadali posiadłości we wszystkich państwach europejskich, zorganizowane w ramach balliwatów i podległych im komandorii. W Brandenburgii, w okresie reformacji zakon został zeświecczony, jego kawalerowie przyjęli wyznanie protestanckie. Po sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 roku, brandenburski balliwat joannitów został przywrócony w 1855 roku jako elitarne stowarzyszenie kultywujące tradycje rycerskie i sarmackie. Odbudowany po 1945 roku w Zachodnich Niemczech, działa do dzisiaj.

Do Słońska Joannici przybyli w latach 1426-1427 i obrali miejscowość na siedzibę balliwatu. Zamek wzniesiony wcześniej przez ród von Uchtenhagen, przystosowali do swoich potrzeb. Historyczna ranga Słońska splata się nierozerwalnie z działalnością Joannitów. Splendoru dodają miejscowości dwie budowle związane z ich działalnością.

Pojoannicki kościół parafialnyDawny kościół joannitów znajduje się po północnej stronie miejscowości, po zachodniej stronie zamku, pozostającego obecnie w stanie ruiny. O wcześniejszej kaplicy zakonnej, znajdującej się przed zamkiem, wzmiankowanej przed 1460 rokiem, nic bliżej nie wiadomo. Świątynia została wzniesiona w stylu późnogotyckim w latach 1480-1508 z inicjatywy mistrza Richarda von Schulenburga. Jest to trzynawowa, czteroprzęsłowa hala z obejściem i wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Po stronie północno-wschodniej znajduje się czworoboczna zakrystia a po zachodniej czworoboczna wieża. Masyw wieżowy był wielokrotnie przebudowywany i remontowany (1665, 1694, 1817, 1847). Jej obecny kształt o neogotyckiej stylistyce (1814-1815) jest dziełem znanego berlińskiego architekta Karla Friedricha Schinkla. W latach 1520-1522 z inicjatywy mistrza Georga von Schlabrendorfa, nad wnętrzem świątyni założono sklepienia gwiaździste, zdobione ponad 200 zwornikami o średnicy od 13 do 20 cm. Zawarte w nich przedstawienia stanowią unikalny w skali regionu zespół późnośredniowiecznej rzeźby. W kolistych polach terakotowych zworników przedstawiono m.in. Jezusa Chrystusa, Matkę Bożą, Proroków, Apostołów oraz innych świętych, a także zwierzęta, budowle, insygnia władzy i insygnia zakonne, symbole ewangelistów, symbole zodiakalne i inne przedstawienia o charakterze symbolicznym. Sklepienia kościoła pokryte są malowidłami o motywach floralnych z wkomponowanymi przedstawieniami heraldycznymi, w tym rozbudowanymi herbami państwa brandenbursko-pruskiego oraz herbami mistrzów. W połowie XVII wieku mistrz Jan Maurycy von Nassau-Siegen przebudował kościół i na nowo zaaranżował wnętrze, wyposażając świątynię w szereg cennych dzieł sztuki. Najcenniejszym elementem wyposażenia świątyni pozostaje architektoniczny, wielokondygnacyjny ołtarz, z historią Zbawienia, w tym przedstawienia Ostatniej Wieczerzy, Ukrzyżowania, Zmartwychwstania i Wniebowstąpienia. Wykonany w alabastrze i białym marmurze, pierwotnie złocony i srebrzony, zrealizowany w końcu XVI wieku przez anonimowy warsztat z kręgu sztuki niderlandzkiej. W 1626 roku został przeniesiony z berlińskiej kaplicy zamkowej z inicjatywy katolickiego ministra i mistrza Adama von Schwarzenberga. Do cennych elementów wyposażenia świątyni zalicza się sześcioboczną, drewnianą chrzcielnicę z 1658 roku wykonaną przez mistrza Michaela Vorderreutera z Kostrzyna oraz ambonę ze śląskiego marmuru z 1773 roku będącą dziełem Kambly'ego z Poczdamu. Ponadto na szczególną uwagę zasługują organy piszczałkowe umieszczone na emporze po zachodniej stronie świątyni. Zostały one wykonane w 1845 roku w pracowni Bucholtza i należą do najstarszych w regionie.

Na uwagę zasługuje także zespół tablic herbowych poświęconych kawalerom zakonu joannitów balliwatu brandenburskiego. Najstarsze spośród 739 zostały wykonane po 1652 roku, zdecydowana jednak większość w 4 ćwierci XIX wieku. Zespół uzupełniany był jeszcze w 1 połowie XX w., nawet do 1942 roku. Wykonane w technice olejnej na deskach dębowych lub sosnowych, sporadycznie na płótnie. Widnieją na nich herby wraz inskrypcjami odnoszącymi się do konkretnych kawalerów zakonu, niekiedy z podaniem daty ich inwestytury. W 1945 roku tablice zostały przewiezione do Archiwum Akt Dawnych w Warszawie, a następnie przekazane na Zamek Królewski w Warszawie. W 1988 roku, wskutek niefortunnej decyzji, niemal wszystkie zostały sprzedane i wywiezione za granicę. W Zamku Królewskim w Warszawie pozostało jeszcze około 140 tablic, pochodzących z kościoła i zamku, w większości w formie destruktów. Zostały one powierzone Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Gorzowie Wielkopolski, z intencją przekazania ich do kościoła w Słońsku. W latach 1998-2007 część spośród nich została poddana konserwacji. Od lat dziewięćdziesiątych XX wieku trwają prace zmierzające do przywrócenia świątyni dawnego blasku. Szczególnie aktywni w dziele konserwacji słońskiej świątyni i elementów jej wystroju pozostają przedstawiciele zakonu joannitów, którzy dopomogli w zdobyciu środków finansowych na poszczególne przedsięwzięcia oraz wspierają zadania pod względem merytorycznym i organizacyjnym. Kościół joannitów w Słońsku jest budowlą prestiżową, Jego majestatyczna bryła wraz ze smukłą wieżą stanowi niezwykły element w krajobrazie kulturowym miejscowości.

Kalendarium

PnWtŚrCzPtSbN
Zapowiedzi wydarzeń Dodaj wydarzenie